Prawa pacjenta

Prawa pacjenta to zbiór uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustaw regulujących ochronę zdrowia i prawa pacjenta. Ich celem jest zapewnienie każdej osobie bezpiecznej, godnej i profesjonalnej opieki medycznej.

Najważniejsze prawa pacjenta:

Prawa Pacjenta

Prawa pacjenta to zbiór uprawnień wynikających z obowiązujących przepisów prawa, w tym z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz ustaw regulujących ochronę zdrowia i prawa pacjenta. Ich celem jest zapewnienie każdej osobie bezpiecznej, godnej i profesjonalnej opieki medycznej.

Najważniejsze prawa pacjenta:

Prawo do świadczeń zdrowotnych

Każdy pacjent ma prawo do:

• korzystania ze świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną,
• opieki udzielanej z należytą starannością i zgodnie z zasadami etyki zawodowej,
• leczenia w odpowiednich warunkach, spełniających wymagania sanitarne i medyczne.
• Prawo do natychmiastowej pomocy

W sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia pacjent ma prawo do niezwłocznego udzielenia pomocy medycznej.

Dotyczy to również kobiet w ciąży – w przypadku rozpoczęcia porodu świadczenia zdrowotne powinny zostać udzielone natychmiast.

Prawo do opinii innego specjalisty

Pacjent może zwrócić się z prośbą o:

• konsultację z innym lekarzem.

Wniosek pacjenta powinien zostać odnotowany w dokumentacji medycznej. Jeżeli lekarz uzna taką prośbę za nieuzasadnioną, ma prawo odmówić, jednak odmowa również musi zostać wpisana do dokumentacji.

Analogiczne zasady dotyczą pielęgniarek i położnych – pacjent może wnioskować o opinię innej pielęgniarki lub położnej.

Pamiętaj

Poszanowanie praw pacjenta jest obowiązkiem wszystkich osób wykonujących zawody medyczne. Ich przestrzeganie zapewnia bezpieczeństwo, wysoką jakość opieki oraz partnerskie relacje pomiędzy pacjentem a personelem medycznym.

Prawo do informacji o stanie zdrowia

https://www.gov.pl/

Każdy pacjent ma prawo do otrzymania od lekarza jasnych i zrozumiałych informacji dotyczących swojego stanu zdrowia. Informacje powinny być przekazywane w sposób przystępny, umożliwiający świadome podejmowanie decyzji dotyczących leczenia.

Co obejmuje prawo do informacji?

Lekarz powinien przekazać pacjentowi informacje dotyczące:

• rozpoznania choroby,
• proponowanych oraz dostępnych metod diagnostyki i leczenia,
• korzyści i możliwych następstw zastosowania lub rezygnacji z leczenia,
• wyników przeprowadzonego leczenia,
• przewidywanego przebiegu choroby i rokowania.

Prawo do decydowania o zakresie informacji

Pacjent ma prawo zdecydować, że nie chce otrzymywać wszystkich lub wybranych informacji dotyczących swojego stanu zdrowia. W takiej sytuacji lekarz powinien uszanować wolę pacjenta.

Prawo do wyrażenia zgody na leczenie

Każdy pacjent ma prawo samodzielnie zdecydować, czy wyraża zgodę na proponowane świadczenia zdrowotne, czy też odmawia ich wykonania. Decyzja powinna zostać podjęta po otrzymaniu od lekarza pełnej i zrozumiałej informacji o stanie zdrowia, planowanym leczeniu oraz jego możliwych skutkach.

Forma wyrażenia zgody

• W przypadku zabiegów operacyjnych oraz procedur diagnostycznych lub leczniczych wiążących się z podwyższonym ryzykiem wymagana jest pisemna zgoda pacjenta.
• W pozostałych sytuacjach zgoda lub odmowa może zostać wyrażona ustnie.

Zgoda małoletniego pacjenta

W przypadku osób małoletnich zasady wyrażania zgody określają obowiązujące przepisy prawa, z uwzględnieniem wieku pacjenta oraz udziału jego przedstawiciela ustawowego.

Pamiętaj: Świadczenia zdrowotne mogą zostać udzielone bez zgody pacjenta jedynie w wyjątkowych sytuacjach przewidzianych przepisami, gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia i natychmiastowa pomoc medyczna jest niezbędna.

PAMIĘTAJ! Osoby wykonujące zawód medyczny mają obowiązek zachować w tajemnicy wszelkie związane z Tobą informacje, w tym o Twoim stanie zdrowia, które uzyskały w związku z wykonywaniem zawodu.

Możesz jednak wyrazić zgodę na ujawnienie takich informacji. Bez Twojej zgody lekarz lub inna osoba wykonująca zawód medyczny mogą ujawnić informacje z Tobą związane tylko, gdy:

• zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji związanych z udzielaniem Ci świadczeń zdrowotnych innym osobom wykonującym zawód medyczny, uczestniczącym w udzielaniu tych świadczeń;
• zachowanie tajemnicy może stanowić niebezpieczeństwo dla Twojego życia lub zdrowia albo życia lub zdrowia innych osób;
• tak stanowią przepisy odrębnych ustaw;
• dzieje się to w ramach postępowania przed wojewódzką komisją do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych.

Osoby wykonujące zawód medyczny są związane tajemnicą również po śmierci pacjenta.

Zgłaszanie działań niepożądanych leków

Masz prawo zgłosić działanie niepożądane leku

Jeżeli po zastosowaniu leku wystąpiło nieoczekiwane lub niekorzystne działanie, masz prawo zgłosić ten fakt. Zgłaszanie działań niepożądanych pomaga monitorować bezpieczeństwo stosowanych produktów leczniczych i zwiększa ochronę pacjentów.

Komu można zgłosić działanie niepożądane?

Zgłoszenie można przekazać:

• lekarzowi, pielęgniarce, farmaceucie lub innej osobie wykonującej zawód medyczny,
• Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL),
• podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie danego leku do obrotu.

Gdzie znaleźć więcej informacji?

Szczegółowe informacje dotyczące zgłaszania działań niepożądanych, w tym obowiązujące formularze i instrukcje, dostępne są na stronie internetowej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych w sekcji poświęconej monitorowaniu bezpieczeństwa leków.

Prawo do wniesienia sprzeciwu wobec opinii lub orzeczenia lekarza

Masz prawo zakwestionować opinię lub orzeczenie lekarskie

Niektóre opinie i orzeczenia wydawane przez lekarzy mogą wpływać na Twoje prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa. Dotyczy to m.in. dokumentów związanych z możliwością korzystania z określonych świadczeń zdrowotnych lub oceną przeciwwskazań do ich wykonania.

Kiedy możesz wnieść sprzeciw?

Jeżeli nie zgadzasz się z treścią opinii lub orzeczenia, a przepisy nie przewidują innej drogi odwoławczej, masz prawo złożyć sprzeciw do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta.

Termin złożenia sprzeciwu

Sprzeciw należy złożyć w ciągu 30 dni od daty wydania opinii lub orzeczenia przez lekarza.

Gdzie znaleźć więcej informacji?

Szczegółowe informacje dotyczące procedury składania sprzeciwu, wymaganych dokumentów oraz przykłady opinii i orzeczeń, od których można się odwołać, są dostępne na stronie internetowej Rzecznika Praw Pacjenta.

Prawo do dostępu do dokumentacji medycznej

Masz prawo do swojej dokumentacji medycznej

Każdy pacjent ma prawo uzyskać dostęp do dokumentacji medycznej zawierającej informacje o stanie zdrowia, przebiegu leczenia oraz udzielonych świadczeniach zdrowotnych.

W jaki sposób można otrzymać dokumentację?

Dokumentacja medyczna może zostać udostępniona:

• do wglądu w placówce medycznej, również w formie elektronicznej, jeśli jest prowadzona,
• jako wyciąg, odpis, kopia lub wydruk,
• w oryginale – za potwierdzeniem odbioru i z obowiązkiem zwrotu, jeżeli jest to uzasadnione ochroną życia lub zdrowia,
• drogą elektroniczną,
• na elektronicznym nośniku danych.

Upoważnienie innej osoby

Pacjent może wskazać osobę upoważnioną do otrzymania dokumentacji medycznej. Placówka medyczna ma obowiązek udostępnić dokumentację także tej osobie.

Ważne informacje

• Pierwsza kopia dokumentacji medycznej jest wydawana bezpłatnie.
• Przepisy określają również zasady udostępniania dokumentacji medycznej po śmierci pacjenta osobom do tego uprawnionym.

Prawo do poszanowania godności i intymności

Szacunek i godność podczas leczenia

Każdy pacjent ma prawo do otrzymywania świadczeń zdrowotnych z poszanowaniem swojej godności, prywatności i intymności. Personel medyczny powinien zapewnić odpowiednie warunki, które gwarantują komfort oraz zachowanie poufności podczas udzielania świadczeń.

Prawo do leczenia bólu

Pacjent ma prawo do skutecznego łagodzenia bólu oraz innych dolegliwości związanych z chorobą. Osobom znajdującym się w stanie terminalnym przysługuje prawo do opieki zapewniającej możliwie największy komfort oraz godne warunki u kresu życia.

Obecność osoby bliskiej

Podczas udzielania świadczeń zdrowotnych pacjent może korzystać z obecności wybranej przez siebie osoby bliskiej, np. członka rodziny lub innej wskazanej osoby.

Rodzice i opiekunowie mają również prawo towarzyszyć dziecku podczas udzielania mu świadczeń zdrowotnych.

Kiedy obecność osoby bliskiej może zostać ograniczona?

Ograniczenie obecności osoby bliskiej jest możliwe wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy istnieje zagrożenie epidemiologiczne lub wymaga tego bezpieczeństwo zdrowotne pacjenta. Każda taka decyzja powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej.

Prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej

Wsparcie osoby bliskiej podczas pobytu w placówce medycznej

Pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej przez osobę bliską. Opieka ta nie obejmuje świadczeń medycznych, lecz wsparcie i pomoc w codziennym funkcjonowaniu podczas pobytu w placówce.

Prawo to dotyczy m.in.:

• obecności osoby towarzyszącej podczas porodu,
• możliwości przebywania rodzica lub opiekuna z dzieckiem w czasie hospitalizacji,
• wsparcia pacjenta przez wskazaną osobę bliską podczas leczenia stacjonarnego.

Opłaty za dodatkową opiekę

Jeżeli zapewnienie dodatkowej opieki wiąże się z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez szpital lub inną placówkę udzielającą całodobowych świadczeń zdrowotnych, może zostać pobrana opłata. Informacja o jej wysokości oraz zasadach naliczania powinna być ogólnodostępna w miejscu udzielania świadczeń.

Ważne

Pobyt przedstawiciela ustawowego lub opiekuna faktycznego z pacjentem małoletnim albo z pacjentem posiadającym orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności jest wolny od opłat.

Telefoniczna Informacja Pacjenta (TIP)

Potrzebujesz informacji lub wsparcia?

Telefoniczna Informacja Pacjenta (TIP) to ogólnopolska infolinia prowadzona wspólnie przez Rzecznika Praw Pacjenta i Narodowy Fundusz Zdrowia. Dzięki niej można uzyskać rzetelne informacje dotyczące praw pacjenta oraz zasad funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w Polsce.

Numery kontaktowe

• 800 190 590 – bezpłatna infolinia dostępna na terenie całego kraju.
• 22 688 05 00 – numer dla osób dzwoniących z zagranicy oraz dla użytkowników, którzy nie mogą połączyć się z numerami rozpoczynającymi się od 800. Koszt połączenia jest zgodny z taryfą operatora.

W czym pomaga infolinia?

Konsultanci udzielają informacji m.in. w zakresie:

• praw przysługujących pacjentom,
• sposobów dochodzenia swoich praw i rozwiązywania zgłaszanych problemów,
• możliwości zgłoszenia naruszenia praw pacjenta oraz właściwych instytucji, do których można się zwrócić,
• zasad korzystania z podstawowej opieki zdrowotnej i innych świadczeń medycznych,
• szczególnych uprawnień pacjentów,
• procedur ubiegania się o odszkodowanie lub zadośćuczynienie,
• składania sprzeciwu wobec opinii lub orzeczenia lekarza,
• działalności wojewódzkich komisji do spraw zdarzeń medycznych,
• zgłaszania działań niepożądanych produktów leczniczych.

Telefoniczna Informacja Pacjenta to szybki i wygodny sposób uzyskania pomocy oraz odpowiedzi na pytania związane z ochroną zdrowia i prawami pacjenta.

Prawa pacjenta w wersji PDF